Afrika’nın Che Guevara’sı: Thomas Sankara

Thomas Sankara, namı diğer “Afrika’nın Che Guevara’sı”

Kıtanın gördüğü en dürüst, en sıra dışı ve en trajik liderlerden biridir. 1983-1987 yılları arasında bugünkü adı Burkina Faso olan ülkeyi yönetmiş ve sadece 4 yılda imkansızı başarmıştır.

Sömürge döneminden kalan “Yukarı Volta” ismini sildi. Ülkeye, yerel dillerde “Dürüst İnsanların Ülkesi” anlamına gelen Burkina Faso adını verdi. Kendisi de bu ismin hakkını veren bir yaşam sürdü:

Sankara, iktidara geldiğinde devletin tüm lükslerini reddetti:

Makam Araçları: Hükümetin sahip olduğu lüks Mercedes’leri sattı ve ülkenin en ucuz arabası olan Renault 5’i tüm bakanlar için resmi araç yaptı.

Maaş: Kendi maaşını aylık sadece 450 dolara indirdi.

Kişisel Mal Varlığı: Öldüğünde kişisel envanteri; bir gitar, dört bisiklet, bir buzdolabı ve dondurucudan ibaretti.

Klima Yasağı: Halkının büyük çoğunluğunun kliması olmadığı için kendi ofisinde klima kullanmayı reddetti.

Sankara’nın liderliğinde Burkina Faso, dış yardım almadan kendi kendine yeten bir ülkeye dönüştü.

Sağlık: Sadece 1 haftada 2,5 milyon çocuğu kızamık ve sarıhummaya karşı aşılatarak bir dünya rekoru kırdı.

Tarım: Toprak reformu yaparak gıda üretimini %75 artırdı ve ülkeyi dışa bağımlılıktan kurtardı.

*Kadın Hakları

Afrika’da kadın sünnetini yasaklayan, zorla evlendirmeyi suç sayan ve hükümette kadınlara yer veren ilk liderdi.

Çevre: Sahra Çölü’nün yayılmasını durdurmak için 10 milyondan fazla ağaç diktirdi.

“Yerli Malı” Takıntısı:

Üniforma Devrimi: Tüm devlet memurlarına, köylülerin dokuduğu yerel “Faso Dan Fani” kumaşını giyme zorunluluğu getirdi. “Dışarıdan ithal kumaş giyerek kendi dokumacımızı aç bırakamayız” dedi.

Halk Yemekleri: Devlet davetlerinde Fransız şarapları ve havyarlarını yasakladı. Gelen misafirlere Burkina Faso’nun yerel ürünlerini ikram etti. “Bize yardım olarak gönderdiğiniz buğdayı istemiyoruz, biz kendi darımızı yetiştiririz” dedi.

Sankara’nın en meşhur konuşmalarından biri, Afrika ülkelerini sömürgeci güçlere olan borçlarını ödememeye çağırmasıdır:

“Borç, Sömürgeciliğin Modern Maskesidir”

Sankara konuşmasına borcun kökenini anlatarak başladı. Ona göre bu para, Afrikalıların refahı için değil, onları daha derin bir bağımlılığa itmek için verilmişti:

“Borç, kökeni itibarıyla sömürgecilikten gelir. Borcu bize verenler, bizi sömürenlerdir. Bu borç bir kumar masasında oynandı; biz o masada yoktuk. Oynamadığımız bir kumarın borcunu ödeyemeyiz.”

Sankara, dış yardımların aslında bir zehir olduğunu savunuyordu. “Bize gönderdiğiniz buğday, mısır ve süt aslında bizi kontrol etme aracınızdır. Bize yardım etmek isteyenler bize silah değil, saban vermelidir.”

Kollektif İntihar veya Direniş: Diğer liderlere dönerek tarihi bir uyarıda bulundu: “Burada tek başıma borcu ödemeyeceğimi söylersem, bir sonraki zirveye gelemem. Ama hepimiz beraber ‘Ödemiyoruz!’ dersek, evimize güvenle döneriz.” (Nitekim dediği çıktı; diğer liderler korktu, Sankara tek kaldı ve 3 ay sonra öldürüldü.)

Lüksün Reddi: Konuşmasını yaparken üzerindeki yerel kıyafeti göstererek, “Bu kıyafet Burkina Faso pamuğundan, bizim köylümüz tarafından dokundu. Kendi pamuğumuzu giymeli, kendi darımızı yemeliyiz” dedi.

İhanet Gecesi ve “Ölümünün Arkasındaki Karanlık”

Sankara’nın ölümü sadece bir “darbe” değil, uluslararası bir operasyondu. 15 Ekim 1987’de, en yakın arkadaşı Blaise Compaoré (ki Sankara ona kardeşim derdi) ve bir grup asker ofisini bastı.

Son Sözleri: Silah seslerini duyunca çalışma arkadaşlarını korumak için, “Durun, aradıkları kişi benim” diyerek elleri havada dışarı çıktı. O saniye delik deşik edildi.

Mezarı: Cesedi alelacele, isimsiz bir çukura gömüldü. Halkının onun öldüğüne inanması yıllar sürdü. Aynı uygulama daha önce şey 17 Ocak 1961’de öldürülmesinin ardından Lumumba’nın cesedi, onunla birlikte öldürülen iki yoldaşı Joseph Okito ve Maurice Mpolo ile birlikte, mirasını, düşüncelerini ve Afrika halklarının özgürlüğü için verdiği mücadelelerin önemini silmek amacıyla asitte eritildi.

Neden Öldürüldü?

Çünkü Fransa’nın Afrika üzerindeki sömürgeci etkisini (CFA frangı ve askeri üsler) tamamen bitirmek üzereydi. Fildişi Sahili ve Fransa el ele verip bu “tehlikeli” dürüst adamı ortadan kaldırdılar.

www.bilimsanatyolu.com