Demokrasi konusunda Sokrates’in itirazları

Bir gün Sokrates yine öğrencileriyle sohbet ederken bir öğrencisi Sokrates’ e sorar ki:

-“Eğer demokrasi çoğunluğun kararını kabul etmekse, adil olan da bu değil midir? Örneğin yüz kişinin oy kullandığı bir yerde, elli bir kişinin kararına mı uymak daha adil ve doğru olur, yoksa kırk dokuz kişinin kararına uymak mı? Hem çok mümkündür ki, daha çok insanın daha az insandan yanılma ihtimali daha azdır. Şu halde sizin demokrasiye karşı çıkmanız doğru olmadığı gibi haklı da sayılmaz.”

Bunun üzerine Sokrates her zaman olduğu gibi soru yanıt yöntemini kullanarak o öğrenciye sorar:

-“Bize söyler misin bilge olmak mı daha zordur yoksa cahil olmak mı daha zordur? “

Öğrenci:

-“Elbette ve hiç şüphesiz bilge olmak daha zordur. Bilge olmak için çok okumak araştırmak ve yorulmak gerekirken cahil olmak için bir şey yapmaya gerek yoktur.”

Sokrates:

-“Peki o halde bize yine söyler misin toplumlarda cahil insanların sayısı mı çok olur, yoksa bilge insanların sayısı mı çok olur?”

Öğrenci:

-“Elbette ve hiç şüphesiz cahil insanların sayısı fazla olur.”

Sokrates:

-“Peki bize yine söyler misin, bir gemide yüz yolcu bulunsa, geminin nerde nasıl hangi yönde yelken açması gerektiğini kaptan mı daha iyi bilir, yoksa o yüz yolcu mu?”

Öğrenci:

-“Eğer yolcular içinde Denizcilik bilgisi olan yoksa pek tabi en iyi bilen kaptandır.”

Sokrates:

-“Peki o halde diyebilir miyiz ki herkes her konuda karar veremez. Herkes bildiği yerde konuşmalı. Her iş ehline verilmeli…”

Öğrenci:

-“Pek tabi olması gereken budur.”

Sokrates:

-“Peki o halde, bize yine söyler misin, kimin hangi konuda bilgili olup olmadığını bilmeden, sadece çoğunluk oldukları için kararlarını doğru bulmak adil ve doğru olabilir mi? Hem sen de kabul ettin ki, bir toplumda cahillerin sayısı bilgelerden hep daha çok olur.”

Not: Prof. Dr. Doğan Kuban binlerce yıl sonra “Türkiye, cehaletiyle övünen bir ülke” yazısını yazıyor…

www.bilimsanatyolu.com