Günün başarı öyküsü: Vecihi Hürkuş

6 Ocak 1896 tarihinde İstanbul’da doğdu. Yeşilköy’deki Tayyare Mektebi’ne girerek pilot olarak mezun oldu. Gökyüzü tarihimizde ilklere imza atan bir pilottu.

1917’de, Kafkas Cephesi’nde ilk Türk hava zaferini onun sayesinde kazandık. 1918 yılında, Ruslar’dan ele geçirilen Nieuport uçağının bozulan pervanesinin yenisini yaparak bir ilki gerçekleştirir.

Kurtuluş Savaşı’nda; uçakların kanatlarının onarımı için gereken jelatin ve emait maddelerini üretmeyi başarır.

İzmir’e ilk giren ve hava meydanını işgalden kurtaran pilotumuzdur. Kurtuluş Savaşı’nın ilk ve son uçuşunu da o gerçekleştirir.

TBMM takdirnamesini 3 defa kazanmıştır. 1924 yılında , İzmir’de ilk Türk uçağını yapmıştır. 1930 yılında, İstanbul’da tarihimizdeki ilk sivil uçağı yapar. 1933 yılında, ilk deniz uçağını yapar. 1934 yılında , ilk kadın pilotumuz Bedriye Gökmen Bacı’yı yetiştirir. 1936 yılında, uçan ilk Türk planörlerinin uçağını imal eder. 1954 yılında, ilk Türk özel hava yolu kuruluşunu kurar.

Türkiye’de toprak altındaki radyoaktif zenginliği keşfeden uçağı kullanan pilottur.

Hayatı acılarla doludur. Kız kardeşi Remziye Hanım’ı, Yunan savaş uçaklarının 12 Ocak 1921’de Eskişehir’e yaptığı hava saldırısında kaybeder. Babaları Binbaşı Bedri Bey, Kurtuluş Savaşı’nda şehit düşüğünden öksüz kalan Emel, Nahit ve Eribe adlı üç yeğenini yanına alır. Emel yolda can verir.

29 Ekim 1936 yılında Cumhuriyet’in 13. yılı kutlamalarında bir uğursuzluk yaşanır. O gün, Türkkuşu Başöğretmeni Vecihi Hürkuş’un eğittiği paraşütçülerin atlayışı vardır. O’nun aklı öğrencilerinin arasındaki 17 yaşındaki bir kızdadır. Bir kez deneme atlayışı yapan kız, hastalanınca gösteri için yeterince hazırlanamamış fakat böyle önemli bir günde atlayış yapmak için Hürkuş’tan yalvar yakar izin koparmıştır.

Uça ; Ankara Hipodromu’nun üstüne gelir, kız kapıda belirir. Vecihi Hürkuş yüreğinde bir şüphe ve sanki pişmanlıkla bakar ; kız kendini boşluğa bırakır.

Hürkuş; ciğerleri parçalanırcasına bağırır,

-”Açççç Paraşütünü açççç… Aç artıkkkk…” 800 metreden atlayan genç kız hızla yere düşmekte ve paraşütü açılmamaktadır…

Düz bir şekilde başlayan düşüş esnasında paraşüt devreye girmediği için, havada dengesini kaybeden genç kız taklalar atmaya başlar… Paraşüt yere 100 metre kala açılsa da, sert bir şekilde çamur zemine düşmesine engel olamaz.

Vecihi Hürkuş, yanına koştuğu genç kıza sıkıca sarılır. Ağzından kan gelirken,

-”Babacığım, kabzayı çektim, çektim, çok uğraştım ama paraşüt açılmadı” diyerek kendini teselli emeğe çalışan ve kaldırıldığı hastahanede son sözleri,

-”Babacığım, üzülme iyiyim,” olan genç kız, kız kardeşi Remziye Hanım’ın çocuğu Eribe’dir.

Yaşamının son yıllarında kurduğu hava yolu şirketinin kapanmasına yönelik baskılara ve suikastlara dayanamayan Vecihi Bey iflas eder; borçlarından dolayı Kurtuluş Savaşı’nda gösterdiği kahramanlıklardan dolayı bağlanan maaşına bile haciz konur… Ve, Ankara’da anılarını yazarken beyin kanaması geçirir…

16 Temmuz 1969’da 73 yaşında iken hayata gözlerini kapar.

Sunay Akın – Ay Hırsızı – Vecihi Hürkuş, Bir Tayyarecinin Anıları: Yaşantı, İstanbul, YKY, 2000

www.bilimsanatyolu.com